Gevraagd werd een meditatie-boek te schrijven. Als hulp bij het biddend overwegen van de Zondags-evangelies. Maar bereik je met het schrijven van zo'n boek wel wat mensen eigenlijk zoeken, namelijk een helpende hand bij het bidden? Hebben mensen niet de neiging om eerder te veel dan te weinig stof te nemen en dus te lezen in plaats van de bidden? Maak je de bekoring om te lezen in plaats van te bidden niet groter door weer een boek te vullen met weer nieuwe gedachten? Het eigenlijke van het gebed zit hem toch niet in de gedachten, maar in dat ondefiniëerbare wat wij 'contact' noemen. Maar hoe zou iemand in een meditatie-boek daarbij de helpende hand kunnen reiken? Zoiets kun je toch niet in de plaats van een ander.
Nu bestaat er in de kerk al een heel oude traditie om de geheimen van Jezus' leven biddend te beschouwen. Het begon met de mysterie-spelen in de middeleeuwen. Bij de groeiende individualisering van de maatschappij ontstonden er meditatie-boeken met behulp waarvan de gelovige ook in zijn eentje de geheimen van Jezus' leven liefdevol kon beschouwen. Al die wenken en tips om fantasie, verstand en hart binnen de bedding van het gebed te laten samenstromen, werden aan het begin van de zestiende eeuw door Ignatius van Loyola nog eens op hun bruikbaarheid getoetst en tenslotte verwerkt in zijn Geestelijke Oefeningen. De oorspronkelijkheid van Ignatius bestaat in de consequente toepassing van een eeuwenoude praktijk van liefdevolle beschouwing van het evangelie. Na hem wordt deze gebedsmethode nu al vier eeuwen lang in de kerk gehanteerd door en voor personen van de meest uiteenlopende levensstaat, ontwikkeling, leeftijd, cultuur. Deze manier is gebleken niet gebonden te zijn aan een bepaalde tijd of spiritualiteit. Daarom hebben wij deze gebedsaanwijzingen aan elke overweging vooraf laten gaan. Zo dachten wij de mensen die om een meditatie-boek vroegen, niet met een leesboek af te schepen.
Eigenlijk doet die weg niets anders dan in kleine concrete stappen uiteenleggen wat elke mens spontaan doet, wanneer hij naar een kerk gaat om er te bidden:
Zoals het binnenkomen in de kerk een eigen ritme en een
eigen ritueel heeft, zo is het ook met het verlaten van de kerk
en zo is het ook met het beëindigen van het gebed. Ook hier
worden concrete stappen gezet om de gebedstijd op de diepte van
het gebed af te sluiten. Want overwegingen willen nogal eens
zakelijk eindigen onder andere vanwege de druk van het werk dat
erop volgt. Ineens kan dan het gebed uit zijn. De vraag is: was
dat dan wel een echt gebed? Om te voorkomen dat het zakelijke de
overhand gaat krijgen boven het persoonlijke, is het goed om te
eindigen op de wijze van het gesprek.Tenslotte wordt men uitgenodigd een terugblik of
reflexie te houden. Het is een manier om op een
geordende wijze over het afgelopen gebed na te denken. Nadenken
over het gebed en bidden vloeken met elkaar. Maar we kunnen het
nadenken toch niet laten. Dan is het maar het beste om aan dat
denken een eigen plaatsje in te ruimen waar het niet veel kwaad
meer kan: na afloop van het gebed in de terugblik of reflexie. De
eerste reflexie-vraag peilt naar de verstrooiingen. Veel mensen
hebben bij hun gebed last van verstrooiingen. Men wil het
gewoonlijk niet, maar toch heeft men ze. Tot vervelens toe. Maar
er is met onze verstrooiingen ook iets goeds uit te richten. We
kunnen erdoor groeien in zelfkennis, namelijk wat betreft mijn
verhouding met God. Uit het onderwerp van mijn verstrooiingen kan
ik onderscheiden waar ik in mijn leven op dit moment in de greep
ben van iets wat niet direct op God geordend is. Maar in zo'n
terugblik kan ik ook onderscheiden waar het de heilige Geest is
geweest die in mij gewerkt heeft, waar ik één van Geest was met
Jezus en de Vader. En als het echt de heilige Geest is geweest,
dan zal zijn dauw niet meteen bij het einde van het gebed zijn
vervlogen. De ziel dampt nog na. Op die punten waar ik me minder
met Hem verbonden voelde en waar ik me sterker met Hem verbonden
voelde, kan ik heel goed bij de volgende meditatie terugkomen ten
einde mezelf beter te overwinnen en het woord van God nog meer
geschiedenis te laten maken. Daarom is het goed om hetzelfde stuk
evangelie meerdere malen te overwegen.
Degene die het boek hanteert als steun voor het eigen gebed zal
merken, dat langs de weg van het contact met God de evangelies
zich moeiteloos ontsluiten. Een opgave is het alleen om op de
diepte van het gebed te komen en op dat niveau te blijven. Of
eigenlijk is dat niet moeilijk; het is onmogelijk, menselijk
gezien. Het is louter genade. Niet dat het zo zeldzaam is dat God
die genade geeft. Maar elke keer dat Hij die genade van het
gebedscontact geeft, is het een wonder. Een wonder van genade
waardoor de mens boven zijn stand wordt uitgetild.
Voor wie werd dit boek geschreven? Voor jong en oud, voor minder en meer ontwikkelde gelovigen, voor priester en leek, voor mensen die in de wereld leven en voor mensen die uitdrukkelijk aan God zijn toegewijd. Kortom voor ieder die met God wil spreken en leven. De zogenaamde praktische toepassingen hebben alle betrekking op de verhouding met God en hoe de verhouding met God inwerkt op de verhouding met de mensen. Moeilijke woorden zijn er zeldzaam. De taal is helder en eenvoudig. Ideaal ook voor priesters en diakens die hun preek moeten voorbereiden. Want iemand die het evangelie in gebed eerst op zichzelf heeft toegepast, zal er geen moeite mee hebben de juiste toepassing voor anderen te vinden.
Dr. J. Bots SJ
Dit meditatieboek bij zondagsevangelies leent zich voor een flexibele en gevarieerde manier van gebruiken. Sommigen hanteren het als een boek voor geestelijke lezing. Dikwijls leest men vóór de zondagse eucharistieviering de tekst van het evangelie van die zondag en de erop volgende suggesties hoe dit evangelie zou kunnen betrokken worden op de eigen gebeds- en levenservaring. Ook zijn er nogal wat predikanten die in het boek inspiratie zoeken voor hun zondagse preek. Weer anderen hanteren het boek als een meditatie-boek en maken vooral veel werk van de gebedsaanwijzingen die aan elke meditatie voorafgaan. Soms komen ze niet verder dan alleen die gebedsaanwijzingen. In elk geval blijkt men veel langer met de gebedssuggesties te kunnen, doen wanneer er veel zorg besteed is aan de voorafgaande gebedsinleidingen. Er zijn er die er een volle week mee toe komen. Dat hoeft niet te verwonderen. Immers via die gebedsinleidingen komt men op de golflengte van het gebed en op die golflengte is het de heilige Geest die de leiding overneemt; en Hij doet de dingen van God - volgens een uitdrukking van de heilige Ignatius - "innerlijk voelen en smaken" (Geestelijke Oefeningen, nr. 2).
Voor wie het boek als een meditatie-boek willen gebruiken, blijft de veelheid van de geboden stof een obstakel voor het eigen gebed. Bidden is nu eenmaal iets anders dan lezen. En dan drijft men op de gedachten van een ander.
Om het gevaar van het verstandelijk nadenken en lezen zoveel mogelijk te beperken, verdient het aanbeveling het boek op de volgende wijze te gebruiken:
Het boek van Pater Bots, "Mij geschiede naar uw woord" is niet langer alleen in boekvorm te krijgen. U kunt de meditaties nu ook op deze site vinden. Zoals Pater Bots hierboven beschreven heeft, zijn de meditaties niet bedoeld om gelezen te worden als mooie verhalen, maar eerder als hulp bij het bidden. Als U de meditaties op die manier wilt gebruiken, is het niet verstandig dit vanaf het beeldscherm te doen, omdat dit afleidt van waar het werkelijk om draait. Ik raad u daarom aan de tekst uit te printen. Klikt u daarvoor eenmalig in het frame waarin de tekst staat (u klikt op de tekst) en vervolgens drukt u CTRL+P.
J.A.M. Peeters